Punce i sygnatury polskich twórców oraz producentów noży

Wprowadzenie.

Nie posiadamy niestety obecnie własnych, polskich typów noży, których wykonywanie miałoby w Polsce wielosetletnią tradycję (może poza nożami "zbójnickimi"), ale bez wątpienia mamy, zwłaszcza współcześnie, wielu niezwykle utalentowanych twórców, którzy dobre noże wytworzyć potrafią. Nasz krajowy "zestaw" twórców noży nie jest może zbyt wielki w porównaniu do innych krajów europejskich o ugruntowanej tradycji wykonywania noży (jeśli wliczymy ogół nożowników działających na przestrzeni przynajmniej kilkudziesięciu lat), ale uważam, iż pod względem jakości nie mamy się czego wstydzić. Nadzieją napawa także fakt, że naszych nożowników jest coraz więcej, a wytwarzane ręcznie polskie noże zaczynają być rozpoznawalne (na razie za sprawą kilku twórców) również poza granicami kraju.

Aktualnie działających producentów noży (firm) jest jeszcze mniej i w tym przypadku nic niestety nie wskazuje na to, by sytuacja ta miała się w najbliższych latach zmienić. Firmy przedwojenne zostały upaństwowione lub zlikwidowane (w ten czy inny sposób), na ich gruzach powstało w PRL wiele nowych zakładów jednak po transformacji ustrojowej pozostało ich niewiele. Pod koniec lat osiemdziesiątych i po 1989 roku powstało co prawda kilka nowych, ale w porównaniu do tego, co mieliśmy kiedyś jest ich bardzo mało. W zasadzie nie wiadomo czy nad tym ubolewać czy też nie. O jakości przedwojennych noży bardzo mało wiadomo, o nożach z czasów PRL mówi się w zasadzie raczej niezbyt pochlebnie, a współczesne firmy dopiero rozpoczynają podbój rynku. Teoretycznie z jakością jest lepiej niż za czasów socjalistycznych, ale, jak wiadomo, zawsze może być lepiej. Czego sobie i wam życzę.

Bardzo wielu polskich twórców noży niestety nie używa żadnych sygnatur do znakowania swoich wyrobów stąd ich nieobecność w tym zestawieniu. Nie świadczy to oczywiście o tym, że ich noże są gorszej jakości lub oni sami nie zasługują na to by o nich wspomnieć. Absolutnie! Niestety zamieszczenie wyłącznie informacji o konkretnym nożowniku, który nie stosuje oznaczeń jest bezcelowe w tym przypadku. Nawet mając jego nóż w ręku nie jesteśmy w stanie dociec na podstawie samego opisu (np. w jakim stylu dany twórca wykonuje noże) czy to na pewno jego dzieło. 

Zestawienie to ma na celu skrótowe i ogólne  przybliżenie sylwetek twórców i historii firm produkujących noże, jednak  przede wszystkim ma nam ułatwić odszukanie na podstawie sygnatur konkretnego wykonawcy noża. Wielu z nas ma w swoich zbiorach noże, o których nie wie nic lub ma o nich zaledwie mgliste pojęcie. Dzięki temu zbiorowi (mam nadzieję) będziecie mieli okazję sprawdzić czy wasze  przypuszczenia dotyczące pochodzenia noża są prawdziwe lub po prostu zaspokoić swoją ciekawość.

Ps. Ponieważ otrzymuję mnóstwo pytań dotyczących sygnatur używanych przez polskich producentów sztućców postanowiłem utworzyć rubrykę poświęconą tym właśnie producentom. W tej sekcji zamieszczać będę wyłącznie producentów sztućców, firm takich, przy których nie posiadam żadnych informacji by produkowały noże innego typu - producenci, którzy wytwarzali również i inne noże, tradycyjnie zamieszczam w sekcji głównej. Ponieważ sztućce, jako takie, pozostają poza głównym nurtem moich zainteresowań będę się starał uzupełniać rubrykę sukcesywnie, ale bez "parcia" na jak najszybsze zdobycie informacji. Proszę więc o cierpliwość. 

Janusz Łangowski

Opracowanie to powiązane jest z mapką, na której naniosłem miejsca, w których aktualnie wytwarza się noże w Polsce:

http://www.navaja.pl/roznosci/97-miejsca-wytwarzania-noy-w-polsce-mapka.html

Jeśli wyszukiwarka na stronie wskazuje zbyt ogólnie i nie możesz znaleźć konkretnej informacji, użyj magicznego klawisza F3. 

SYGNATURY	PRODUCENT NOŻOWNIK	MIEJSCOWOŚĆ	INFORMACJE
	Adamski Adam "Adski"	Maszewo Lubuskie	Adam Adamski zaczął swą przygodę z wykonywaniem noży już w szkole podstawowej ale na poważniej zajął się tematem dopiero w 2005 roku; wtedy to powstały pierwsze noże przeznaczone dla grupy przyjaciół. Od 2007 roku szlifuje i wykuwa noże na większą skalę. Adski znany jest przede wszystkim z przepięknych, własnoręcznie wykuwanych damastów i znakomitego warsztatu, wykuwa również wczesnośredniowieczne hełmy. Szczegółowe informacje o tym nożowniku wraz ze zdjęciami jego prac znajdziecie w linkach zamieszczonych poniżej: http://www.knifemakers.pl/content/view/54/57/ http://www.knives.pl/forum/index.php/board,195.0.html
	Aesculap CHIFA	Nowy Tomyśl	Założona w 1945 roku CHIFA to przede wszystkim bardzo znana i ceniona firma zajmująca się produkcją specjalistycznych narzędzi chirurgicznych, weterynaryjnych i niemedycznych szerokiego zastosowania (95% produkcji tej firmy jest eksportowana). Praktycznie przez cały okres istnienia firmy produkowano w niej również noże, przede wszystkim noże myśliwskie. Obecnie (2012 r.) w ofercie firmy znaleźć można kilkadziesiąt modeli noży, w większości są to noże myśliwskie i kuchenne. Firma produkuje również kilka odmian noży składanych. Rękojeści w nożach kuchennych, rzeźniczych i tasakach wykonywane są z tworzywa o nazwie Fibrox, w nożach innego typu z drewna lub poroża jelenia. Od 1992 roku CHIFA stanowi część koncernu B.Braun Melsungen AG. "Aesculap CHIFA" sygnuje swoje noże pełną nazwą firmy "Aesculap CHIFA" wraz z dopiskiem Made of German Steel i logo firmy (Laska Eskulapa wpisana w koło i trójkąt), przy nożach kuchennych umieszczana jest także cyfra oznaczająca numer modelu oraz marką "CHIFA" w owalu lub bez. W przypadku braku puncy na głowni, pełna nazwa firmy umieszczana jest na rękojeści. Dawniej, przed 1992 rokiem nazwa CHIFA (z powiększoną literą "C" obejmującą napis) lub bez puncy. Jako ciekawostkę zamieszczam sygnaturę, która została znaleziona na polskim portalu aukcyjnym. Punca wybita była na sekatorze ogrodniczym. Na jednym ramieniu sekatora wybito "CHIFA" bez obramowania, na drugim "POLAND". Litery były proste w formie i równej wysokości. http://www.nozechifa.com.pl/
	Acoustic Blades Zawada Wojciech "Wojtas13"	Olesno	Pod nazwą "Acoustic Blades" skrywa się Wojciech Zawada, świetny nożownik od lat wykonujący noże na bardzo wysokim poziomie. Jak sam pisze na swojej stronie internetowej największą wagę przywiązuje do projektu, który musi: ...harmonijnie łączyć funkcję, formę oraz zastosowane materiały. Zdecydowana większość noży Wojtka posiada rękojeści wykonane przy użyciu różnego rodzaju wysokiej jakości tworzyw sztucznych, co można uznać (obok projektów) za ich cechę charakterystyczną. Wykonuje również pochewki z tworzywa o nazwie kydex. Wojtek znakuje swoje noże logo firmy "Acoustic blades" czasami umieszczając pod nim rok produkcji noża. http://www.acousticblades.pl/Home.php
	Alfons Mann	Warszawa	"Fabryka Narzędzi Chirurgicznych, Weterynaryjnych i Narzędzi Stalowych Ostrych Alfons Mann, Spółka Akcyjna" założona w 1819 roku w Warszawie przez Gustawa Dawida Manna i Jana Rotlingera, była pierwszą fabryką w Królestwie Polskim specjalizującą się w wytwarzaniu narzędzi chirurgicznych i przyrządów ortopedycznych. Niedługo po założeniu spółki Jan Rotlinger zmarł, od tej pory Gustaw Dawid Mann kierował fabryką samodzielnie. Firma sukcesywnie rozszerzała swoją ofertę, wytwarzając poza narzędziami chirurgicznymi i ortopedycznymi również różnego typu noże, brzytwy i nożyczki. Jeszcze za życia Gustawa D. Manna kierownictwo fabryki przejął jeden z jego synów, Emilian; drugi z synów, Alfons w 1860 roku założył własną fabrykę, którą w późniejszym okresie połączył z firmą ojca (odkupił ją od rodzica). Trzecie pokolenie Mannów nie było już rzemieślnikami, a kupcami. Alfons Mann miał trzech synów, Gustawa, Aleksandra i Maurycego; najstarszy z nich, Gustaw przejął zakłady Alfonsa Manna po jego śmierci. Z szacunku dla ojca nie zmienił nazwy firmy, pozostawiając znaną markę "Alfons Mann". Po bezpotomnej śmierci Gustawa Manna prowadzeniem firmy aż do roku 1916 zajęła się jego żona, Władysława Mann. W tym to właśnie roku fabrykę odkupił od niej brat Gustawa, Aleksander wraz ze swoim siostrzeńcem, Edmundem Piaszczyńskim. W tym czasie "Alfons Mann" była fabryką średniej wielkości zatrudniającą kilkunastu wykwalifikowanych pracowników i podobną ilość kadry pomocniczej. Należała do jednej rodziny jako firma w pełni prywatna. Aleksander Mann był zwolennikiem powiększenia kapitału firmy i dlatego też w 1918 roku utworzono spółkę, do której zaproszono właścicieli dwóch fabryk działających w podobnej branży. Nowa spółka otrzymała nazwę "Zjednoczone Zakłady Mechaniczne Alfons Mann, Jan Żelichowski i Wincenty Sekuracki". Wyposażenie dawnej fabryki "Alfons Mann" przeszło do nowej firmy, natomiast sklep funkcjonował pod marką handlową "Alfons Mann". W 1920 roku nastąpiła kolejna fuzja - firma handlowa "Alfons Mann" połączyła się ze Zjednoczonymi Zakładami Mechanicznymi", które przestały istnieć. Na przełomie 1020/1921 roku firma miała 16 akcjonariuszy. W tym okresie zatrudniano w niej około 40 pracowników. W okresie międzywojennym w fabryce wytwarzano, poza dotychczasowym asortymentem również różnego typu szable (wz. 1921/22 - wyłączny producent) oraz kordziki (wz. 1924, wz. 1924/37) i bagnety. W 1926 roku nazwę firmy zmieniono na "Fabryka Narzędzi Chirurgicznych, Weterynaryjnych i Narzędzi Stalowych Ostrych Alfons Mann, Spółka Akcyjna". Do wybuchu II Wojny Światowej kierował nią Zygmunt Mann (zamordowany w Auschwitz-Birkenau w 1942 roku). W 1935 roku w fabryce pracowało 80 pracowników, a jej powierzchnia wynosiła 1390 m2. Zakończyła swoją działalność w tym kształcie w 1939 roku. W 1948 roku fabrykę odbudowano i upaństwowiono. W 1951 roku połączono ją z kilkoma innymi zakładami (Towarzystwem Akcyjnym Zakładów Wyrobów Metalowych pod firmą „Konrad, Jarnuszkiewicz i Spółka”, Fabryką Armatur Miedzianych i Odlewnią „Adolf Witt i Syn”, Centralnymi Warsztatami Napraw Sprzętu Medycznego i "Farel") tworząc Zakłady Wyrobów Metalowych „WZWM FAMED”, które z kolei w 1977 roku przekształciło się w Zjednoczenie Firm „pp. (przedsiębiorstwo państwowe) FARUM”. Firma ta działa nadal, od 1993 roku pod nazwą Fabryka Aparatury Rentgenowskiej i Urządzeń Medycznych „FARUM” SA. "Alfons Mann" sygnował swoje produkty dwuwierszową puncą "A.MANN WARSZAWA" oraz (lub) znakiem fabrycznym "AMA". Zjednoczone Zakłady Mechaniczne sygnowały swoje produkty dwoma skrzyżowanymi mieczami i literami "ZZM" lub "ZZMW" gdzie ostatnie "W" oznaczało "Warszawa". http://www.farum.pl http://madein.waw.pl/fabryki/index.php?option=com_content&view=article&id=130:fabryka-narzdzi-chirurgicznych-alfons-mann&catid=42:praga&Itemid=209
	Antia	Łódź	Firma "Antia" powstała w 1981 roku, a jej zalążkiem był mały warsztat inżyniera Antoniego Jankowskiego. Antoni Jankowski był zapalonym myśliwym, który chciał uczcić swoje dwudziestopięciolecie łowiectwa kupując kordelas do munduru galowego. Ponieważ nie znalazł niczego odpowiedniego na rynku postanowił wykonać kordelas samodzielnie. Projekt był na tyle udany, że zdobył uznanie wielu myśliwych oraz został przez Polski Związek Łowiecki zatwierdzony jako oficjalny kordelas galowy PZŁ. Do dziś powstało ich blisko 10 000 sztuk (wzór PZŁ). Antoni Jankowski odtworzył również kordelas leśników według wzoru z 1930 roku - jest to oficjalna i honorowa broń biała Polskich Leśników. Od 1996 roku powstało ich około 2500 sztuk, każda indywidualnie numerowana - wręczane są uroczyście wraz z legitymacją i aktem nadania. Firma "Antia" produkuje (w interesującej nas tematyce) wyłącznie kordelasy w kilku wzorach oraz ozdobną cechówkę leśnika. Zarówno kordelas leśnika jak i cechówka leśnika sygnowane są logo Lasów Państwowych. http://www.antia.pl/index.html
	Arma Sylwester Maciejko Wacław Jan Maciejko Tadeusz Maciejko	Bytom	Protoplastą firmy ARMA S.c. był mały warsztat założony w 1975 roku przez, będącego już wtedy na emeryturze Sylwestra Maciejko, twórcę replik broni białej. Po Sylwestrze Maciejko prowadzenie firmy przejęli jego synowie, Wacław i Tadeusz. W 1981 roku Tadeusz uzyskał tytuł Mistrza Rzemiosła Artystycznego (zawód: płatnerz). W późniejszych latach firmę prowadził Wacław Maciejko oraz Tadeusz wraz z synem Dariuszem, który kieruje Armą do dzisiaj (2013 r.). Wydaje mi się, że bracia Wacław i Tadeusz prowadzili pod własnym nazwiskiem równocześnie dwa odrębne warsztaty (potwierdza to sposób znakowania głowni, gdzie przy każdym z nazwisk braci umieszczono inny adres) odwołując się do tradycji rodzinnych zapoczątkowanych przez ojca Sylwestra. Pewne jest też to, że Wacław zamknął swój warsztat w 1986 roku (po śmierci żony Lidii również zajmującej się płatnerstwem), natomiast interes prowadzony przez Tadeusza przekształcił się ostatecznie w firmę ARMA. ARMA specjalizuje się w wytwarzaniu i odtwarzaniu broni i elementów ochronnych z wieków dawnych. W firmie wykuwa się również repliki noży i sztyletów średniowiecznych. Z pewnością bracia Wacław i Tadeusz sygnowali wykonane przez siebie własnoręcznie szable wytrawianym na grzbietach broni pełnym imieniem i nazwiskiem oraz adresami (WACŁAW JAN MACIEJKO Bytom Żeromskiego 34 oraz TADEUSZ MACIEJKO Bytom Witczaka 56/2), obecnie firma ARMA oznacza swoje produkty symbolem przedstawiającym starożytny hełm. http://miecze.pl
	bagnet Zbrojownia nr 4	Kraków	Sygnatura polskiego bagnetu (WZ.22) produkowanego w latach 1922 - 1924 przez Zbrojownię nr 4 w Krakowie. Na progu zewnętrznym umieszczano oznaczenia: "Zbr. 4", lub "Zbr. NR 4", lub "Zbr. kr", lub "Zbr. 4" nad napisem "Kraków". Poniżej numer bagnetu. Na wewnętrzym progu "orzeł" nad literami "W.P.". Na głowicy umieszczano oznaczenia typu bagnetu "WZ.22".
	bagnet Towarzystwo Fabryk Motorów "PERKUN"	Warszawa	Sygnatura polskiego bagnetu (WZ.24) produkowanego przez Towarzystwo Fabryk Motorów "PERKUN" w Warszawie. Na progu zewnętrznym umieszczano napis "PERKUN". Poniżej numer bagnetu. Na wewnętrzym progu "orzeł" nad literami "W.P.". Na głowicy umieszczano oznaczenia typu bagnetu "WZ.24" lub "WZ-24" lub "Bg. wz. 24".
	bagnet Towarzystwo Fabryk Motorów "PERKUN"	Warszawa	Sygnatura polskiego bagnetu (WZ.24 - model przejściowy) produkowanego przez Towarzystwo Fabryk Motorów "PERKUN" w Warszawie. Na progu zewnętrznym umieszczano napis "PERKUN" plus znak odbioru wojskowego. Numer bagnetu umieszczano na jelcu. Na wewnętrzym progu "orzeł" nad literami "W.P.". Na głowicy umieszczano oznaczenia typu bagnetu "WZ.24".
	bagnet Towarzystwo Fabryk Motorów "PERKUN"	Warszawa	Sygnatura polskiego bagnetu (WZ.27) produkowanego przez Towarzystwo Fabryk Motorów "PERKUN" w Warszawie. Na progu zewnętrznym umieszczano napis "PERKUN" plus znak odbioru wojskowego. Numer bagnetu umieszczano na jelcu. Na wewnętrzym progu "orzeł" nad literami "W.P.". Na głowicy (do 1930 roku) umieszczano oznaczenia typu bagnetu "WZ.27".
	bagnet Towarzystwo Fabryk Motorów "PERKUN" Fabryka Broni w Radomiu	Warszawa Radom	Sygnatura polskiego bagnetu (WZ.28) produkowanego przez Towarzystwo Fabryk Motorów "PERKUN" w Warszawie oraz Fabrykę Broni w Radomiu. Na progu zewnętrznym umieszczano napis "PERKUN" plus znak odbioru wojskowego. Numer bagnetu umieszczano na jelcu. Na wewnętrzym progu "orzeł" nad literami "W.P.". Na głowicy, ale wyłącznie w pierwszych seriach umieszczano oznaczenia typu bagnetu "WZ.28".
	bagnet Fabryka Broni w Radomiu	Radom	Sygnatura polskiego bagnetu (WZ.29 - wz.1930) produkowanego przez Fabryka Broni w Radomiu. Na progu zewnętrznym umieszczano napis "F.B.RADOM" plus znak odbioru wojskowego. Numer bagnetu umieszczano na jelcu. Na wewnętrzym progu "orzeł" nad literami "W.P.". Na głowicy, w miejscu osadzania na karabinie umieszczano symbol słońca.
	bagnet Towarzystwo Fabryk Motorów "PERKUN"	Warszawa	Sygnatura polskiego bagnetu (WZ.29) produkowanego przez Towarzystwo Fabryk Motorów "PERKUN" w Warszawie. Na progu zewnętrznym umieszczano napis "PERKUN" plus znak odbioru wojskowego. Numer bagnetu umieszczano na jelcu. Na wewnętrznym progu "orzeł" nad literami "W.P.". Na głowicy, w miejscu osadzania na karabinie umieszczano "orzełka".
	bagnet Fabryka Broni w Radomiu	Radom	Sygnatura polskiego bagnetu (WZ.29 "mobilizacyjny") produkowanego w 1939 roku przez Fabryka Broni w Radomiu. Na progu zewnętrznym umieszczano napis "F.B.RADOM" plus znak odbioru wojskowego. Numer bagnetu umieszczano na jelcu. Na wewnętrznym progu "orzeł" nad rokiem "1939".
	Bajor Eugeniusz	Oława	Nieżyjący już twórca noży (1948-2008), dla którego ich wykonywanie stanowiło pasję i hobby, a nie podstawowe źródło zarobkowania. Wielki pasjonat noży i broni białej, miłośnik przyrody i myślistwa. Był członkiem PZŁ, wielokrotnie odznaczanym Medalami Zasługi Łowieckiej. Eugeniusz Bajor został zapamiętany jako wspaniały przyjaciel i towarzysz, serdeczny i pogodny człowiek, znakomity gawędziarz oraz osoba niezwykle chętnie dzieląca się swoimi doświadczeniami i nigdy nie odmawiająca pomocy. Wykonywał noże w całości własnoręcznie (zwłaszcza z laminatów) ale nie stronił też od oprawiania gotowych głowni. Szył pochewki ze skóry oraz wykonywał je z drewna, zajmował się również renowacją broni białej. Jego ulubionymi wzorami noży były typy skandynawskie, te, wychodzące spod jego ręki cechowały się niezwykle wysoką jakością i użytkowością, które to cechy w połączeniu z artystycznym kunsztem twórcy zapewniały każdemu z nich niepowtarzalność i wyjątkowość. Zdecydowanie preferował naturalne materiały typu: drewno, kości, rogi i poroża. Prace Eugeniusza Bajora znalazły bardzo wielu odbiorców, zarówno w kraju jak i zagranicą, stanowią też do dziś ozdobę zbiorów wielu kolekcjonerów. Sporo prac tego twórcy nie nosi żadnych oznaczeń, pozostałe sygnował on swoimi inicjałami "EB" lub, w ostatnim okresie jego działalności inicjałami "EB" wpisanymi w rzut górny kowadła.
	Bator Piotr "piotrbati"	Bydgoszcz	Piotr Bator swoją przygodę z nożownictwem rozpoczął w 2009 roku. Na początku przerabiał na na głownie noży stare piły, obecnie używa węglówek i innych rodzajów stali. W przyszłości chciałby wykonywać noże z bułatu. Preferuje naturalne materiały, zwłaszcza drewna rodzimych gatunków. Jego projekty cechują się raczej łagodnymi ale w pełni użytkowymi kształtami. Sygnuje swoje noże punca przypominającą kratkę z popularnej gry "Kółko i krzyżyk", w której prawym, dolnym polu umieszcza kropkę. Od 2012 roku oznacza swoje prace puncą "BTR". Od 2013 roku sygnuje swoje noże "BATOR". Z pracami tego nożownika zapoznacie się klikając w poniższy link: http://tictactoeknives.blogspot.com/
	Białous Marek "Bobik"	Białystok	Marek Białous (ur. 1959 r.) nożownictwem zajmuje się od około 2008 roku. Preferuje stal D2, praktycznie nie wykuwa noży z nieznanych gatunków stali oraz naturalne materiały typu: kość, poroże, drewno, skóra. Własnoręcznie wykuwa swoje noże, od początku do końca, sam szyje do nich również skórzane pochewki. Celem Marka Białousa jest wykonanie jak najdoskonalszego noża użytkowego utrzymanego w myśliwskich klimatach. Informacje i wiedzę uzyskuje od innych nożowników, chociaż podstawy zdobywał już w szkole średniej oraz podczas pracy w odlewni w dawnej NRD. Dawniej oznaczał swoje noże inicjałami "MB", obecnie (przynajmniej od 2013 roku) sygnuje je inicjałami "MB" umieszczonymi za tropem dzika, całość obwiedziona jest ramką.
	Bieniasz Maciej "Kot behemot"	Poznań	Bardzo znany nożownik, którego noże cechuje niezwykle charakterystyczna stylistyka powodująca, że są one rozpoznawalne na pierwszy rzut oka. Oglądając noże Macieja Bieniasza od razu nasuwa się nam skojarzenie z indiańskimi klimatami i naturą. Zazwyczaj proste w formie, maksymalnie użytkowe i wykonane z naturalnych materiałów. Bardzo charakterystyczne dla tego nożownika jest używanie rzemieni umieszczanych jako element ozdobny i zastępujący jelec (zabezpieczają przed zsunięciem się palców na głownię) w miejscu łączenia się głowni z rękojeścią. Wszystkie swoje noże Kot behemot wykuwa własnoręcznie, własnoręcznie szyje też do nich pochewki. Głownie swoich noży oznacza sylwetką kota. Szczegółowe informacje o tym nożowniku wraz ze zdjęciami jego prac znajdziecie w linkach zamieszczonych poniżej: http://mbknives.pl/ http://www.knifemakers.pl/content/view/57/57/ http://www.knives.pl/forum/index.php/board,61.0.html
	Bieńkowski	Warszawa Łódź	Patrz: S.Bieńkowski
	Bistroń Piotr "Ursus manufaktura"	Olsztyn/Warszawa	Pierwsza praca Piotra Bistronia związana z nożownictwem to wykonana wspólnie z dziadkiem pochewka do noża wz.55, od tego się zaczęło. Kolejnym krokiem było oprawienie gotowych głowni noży w prezencie dla koleżanki. Obecnie Piotr Bistroń działa pod szyldem "Ursus manufaktura", wykonuje noże proste w formie oraz rzeźbi w skórze. Preferuje naturalne materiały, a ze stali D2 i N690, nie stroni też od tworzyw sztucznych, choć na tą chwilę (2016 r.) większość jego noży ma rękojeść z drewna. Swoje prace sygnuje głową niedźwiedzia. Noże tego twórcy możecie zobaczyć klikając w poniższy link: https://www.facebook.com/manufaktura.ursus/
	Bladowski Janusz "Yahoo"	Poznań	Jeden z najbardziej znanych i uznanych polskich twórców, który przygodę z nożownictwem rozpoczął już w wieku 11 lat praktykując w warsztacie będącego mistrzem ślusarskim ojca. Jego noże są niezwykle wysoko cenione przede wszystkim ze względu na ich jakość i użytkowość. Jeden z nielicznych nożowników wytwarzających noże składane i bodajże jedyny, który wytwarza zestawy noży kuchennych. Oczywiście, oprócz wyżej wymienionych wykonuje również, a może i przede wszystkim noże innych typów, od "necków" począwszy, poprzez "taktyczne" na nożach wszechstronnego zastosowania skończywszy. Sygnuje swoje produkty inicjałami "JB" stylizowanymi na kształt noża wraz z umieszczonym pod nimi nazwiskiem "BLADOWSKI". Puncy używa dopiero od 2010 roku. Działa współcześnie. Szczegółowe informacje o tym nożowniku wraz ze zdjęciami jego prac znajdziecie w linkach zamieszczonych poniżej: http://www.knifemakers.pl/content/view/13/57/ http://www.knives.pl/forum/index.php/board,126.0.html Sygnaturę "BLADOWSKI", bez stylizowanego symbolu noża, nożownik ten umieszcza wyłącznie w przypadku wyjątkowych i niepowtarzalnych lub opracowanych od początku do końca przez siebie projektach (bez ingerencji klientów). Wielkopolski Klub Miłośników Noży - seria 13 noży z tą puncą została wykonana w latach 2009-2010 przez Janusza Bladowskiego (we współpracy z Wojciechem Leszczyńskim) dla członków Klubu. RONIN R.O.N - w ten sposób oznakowano serię 11 noży typu neck wykonaną w 2013 roku przez Janusza Bladowskiego na podstawie projektu Ostapa Hela. "RONIN" to nazwa sklepu internetowego dla którego wykonano te noże, natomiast skrót "R.O.N" po rozwinięciu oznacza: Ronin Ostap Neck.
	Błażyca Aleksander "Aleks"	Orzesze	Hobbysta, który swoją przygodę z nożownictwem rozpoczął w 2011 roku. Nie ma ulubionego typu noży, stara się eksperymentować z różnymi formami. Nadal rozwija swój warsztat i uzupełnia wiedzę, szczególną wagę przykłada do jakości wykonania i wykańczania swoich prac.
	Bocian Łukasz	Sokołów Podlaski	Łukasz Bocian (ur. 1985 r.) to kolejny nożownik, u którego dziecięce zainteresowanie nożami przerodziło się z czasem w zamiłowanie do ich wytwarzania. Nożownictwem zajął się na poważnie w 2014 roku, wcześniej wykonywał noże wyłącznie dla rodziny i przyjaciół. Ulubionymi przez Łukasza typami noży są te przeznaczone do codziennego noszenia, np. noże turystyczne i "przetrwania", specjalizuje się również w projektowaniu oraz wytwarzaniu noży myśliwskich i bojowych. Preferuje głównie tworzywa sztuczne, czyli materiały odporne na warunki atmosferyczne, ale nie stroni od poroża, drewna i skóry. Jeśli idzie o gatunki stali to najczęściej używa stali węglowej i stopowej, pokrytych dodatkowo powłoką antykorozyjną. Swoje noże zaopatruje we własnoręcznie wykonane pochewki ze skóry lub kydeksu. Swoje prace sygnuje sylwetką stojącego bociana. Obecna sygnatura używana jest przez Łukasza od marca 2016 roku, wcześniejsza również przedstawiała bociana, jednak jego postać była niejednolita, miała zaznaczone oko, wyróżniony dziób, a sam ptak stał w kępie trawy. Więcej o tym nożowniku i jego pracy dowiecie się klikając w poniższy link: http://bocianknifemaking.wixsite.com/bocianknifemaking
	Bogucki Kazimierz	Siedlce	Fabryka Noży Kazimierza Boguckiego została założono w 1927 roku i działała oficjalnie do roku 1939. W czasie wojny właściciel wraz z rodziną utrzymywał się z wytwarzania noży ręcznie, z części wyprodukowanych jeszcze przed wojną. Po śmierci właściciela (zm. w 1944 r.) wdowa, Janina Bogucka, uruchomiła zakład i produkowała noże ze zmagazynowanych, przedwojennych części. Ostatecznie fabrykę upaństwowiono w 1952 roku, działała dalej w składzie Mińskomazowieckich Zakładów Metalowych Przemysłu Terenowego, a później Siedleckich Zakładów Przemysłu Terenowego. Wytwarzano w niej noże z pewnością jeszcze w latach sześćdziesiątych. W fabryce tej produkowano przed wojną koziki i noże kuchenne, a po wojnie noże ze stali nierdzewnej. Zapraszam do przeczytania artykułu o Fabryce Noży Kazimierza Boguckiego. http://www.navaja.pl/polskie-noze/149-fabryka-nozy-kazimierza-boguckiego.html
	Bona Marcin	Słupsk	Bardzo znany i bardzo popularny w Polsce twórca niezwykle charakterystycznych i rozpoznawalnych na pierwszy rzut oka noży. Marcin Bona słynie z wielkiej dbałości o detale, bardzo dobrej wykończeniówki i pięknych, niezwykle harmonijnych projektów. Szyje także znakomite pochewki idealnie dobrane kolorystyką i kształtem do konkretnych modeli noży. Głownie swoich noży, w większości odznaczających się charakterystyczną recurve i klingą typu drop point wykonuje najchętniej ze stali D2, a ich rękojeści z egzotycznego drewna. Bona jest bodajże jedynym polskim nożownikiem, którego praca ukazała się w anglojęzycznej książce poświęconej nożom "500 knives. Celebrating Traditional & Innovative Designs" autorstwa John Jensen. Szczegółowe informacje o tym nożowniku wraz ze zdjęciami jego prac znajdziecie w linkach zamieszczonych poniżej: http://bonaknives.com/ http://www.knifemakers.pl/content/view/16/57/ http://www.knives.pl/forum/index.php/board,52.0.html Zapraszam do przeczytania wywiadu z Marcinem Boną: http://www.navaja.pl/polskie-noze/123-marcin-bona.html
	Bracia Plucińscy	Poznań	Fabryka stalowych narzędzi Bracia Plucińscy została założona w 1922 roku w Poznaniu przez Leona i Kazimierza Plucińskich. Siedziba firmy znajdowała się przy ulicy Szamarzewskiego 43. Fabryka specjalizowała się w wytwarzaniu noży do maszyn rolniczych i przemysłowych oraz noży rolniczych, kuchennych, stołowych i specjalistycznych (rzeźniczych i szewskich). Noże kuchenne i stołowe tej firmy wytwarzano ze stali nierdzewnej, której zalety szeroko zachwalali właściciele firmy (Codzienna Gazeta Handlowa nr 58, 1934 r.), produkty wytwarzane z tej stali nosiły obok znaku handlowego firmy: napis "PLUTOS" w ramce oznaczenie "Antirosticum". Firma prawdopodobnie przestała istnieć wraz z wybuchem II WŚ. Leon Pluciński zmarł 29 XI 1954 roku.  Sygnaturą firmy były trzy złączone ze sobą kotwice między którymi umieszczono litery BPP (Bracia Plucińscy Poznań) oraz wspomniana obok sygnatura z towarzyszącą inskrypcją "L & K PLUCINSKI POSEN (lub POZNAŃ)". Ponadto produkty z tej fabryki oznaczano otoczonym ramką napisem "PLUTOS".
	Brodacki Kamil "Bródkes"	Przełęk	Nożownik hobbysta wykonujący noże od 2010 roku. Pomimo młodego wieku (ur. 1996 r.) jego prace stoją na bardzo wysokim poziomie, a sam twórca rozwija się w niezwykle szybkim tempie. Jeśli stan ten się utrzyma to zapowiada się na to, że za kilka lat będziemy mieć w Polsce kolejnego wielkiego twórcę. Więcej o Bródkesie dowiecie się klikając w poniższe linki: http://www.brodkes-knives.pl/index.php/pl/home-page http://www.knives.pl/forum/index.php/board,255.0.html
	Brożyna Michał "Misza"	Wrocław	Nożownik hobbysta zajmujący się wykonywaniem noży od 2004 roku. Dawniej posługiwał się pseudonimem "A'te". Preferuje stal węglową i różne rodzaje drewna egzotycznego. Jak sam pisze, szczególną wagę przywiązuje do użytkowości swoich noży. Od 2010 roku nie pokazał nowych prac, jednak nie mam pewności czy to chwilowe zawieszenie działalności czy też ostateczny rozbrat z nożownictwem. Sygnuje głownie swoich noży inicjałami "MBR" lub "BR". Szczegółowe informacje o tym nożowniku wraz ze zdjęciami jego prac znajdziecie w linkach zamieszczonych poniżej: http://www.knifemakers.pl/content/view/44/57/ http://www.knives.pl/forum/index.php/board,51.0.html
	Brwiliński Aladin	Gdańsk	Kowal zajmujący się między innymi odtwórstwem historycznym. Wykuwa zbroje, broń białą (głównie miecze) i noże utrzymane w dawnych klimatach. Aladin Brwiliński pierwszy miecz sygnowany własnym nazwiskiem wykuł w 1996 roku, jednak nie był to jego pierwszy miecz w ogóle. Wcześniej pracował on bowiem w kuźni nieżyjącego już Franciszka Zulewskiego pod którego okiem uczył się fachu. Od 1996 roku działa na własną rękę. Brwiliński specjalizuje się właśnie w mieczach (do roku 2012 wykuł już ponad 1000 egzemplarzy tej broni), inne elementy uzbrojenia wykonując znacznie rzadziej. Jego prace cieszą się dużym powodzeniem wśród współczesnych bractw rycerskich i szkół szermierczych, nie tylko w kraju, ale i zagranicą. Stosuje techniki w maksymalny sposób zbliżone do tych, które stosowano w średniowieczu. Prace tego twórcy możecie obejrzeć zaglądając na jego stronę internetową: http://www.aladin.republika.pl
	Brzeski Rafał "Brr..."	Legnica	Rafał Brzeski (ur. 9 XI 1976 r.) interesował się nożami od dzieciństwa, z tym, że w jego przypadku były to wyłącznie noże składane. Powodem, dla którego zajął się nożownictwem była chęć posiadania własnego noża składanego z głownią typu sheepfoot i rękojeścią z tytanu. W 2013 roku to marzenie się spełniło i pierwszy taki, zrobiony własnoręcznie nóż powstał.  Rafał Brzeski uwielbia tytan, dlatego też wszystkie noże, które wykonał zawierają w sobie przynajmniej kawałek tego materiału. Każdy z jego noży jest sygnowany i numerowany; stara się wykonywać tylko po jednym modelu według określonego wzoru, jeśli jednak noży w obrębie modelu jest więcej (maksymalnie kilka sztuk), wtedy każdy z nich otrzymuje dodatkowy, grawerowany numer. Preferuje stale nierdzewne, głownie jego noży poruszają się na łożyskach gotowych, oporowych, hartowane są przez niego w piecu Laboratoryjnym Muflowym. Do wykonania elementów precyzyjnych używa frezarki CNC, jednak nie jest to produkcja taśmowa, a każdy z noży jest własnoręcznie przez niego składany i wykańczany ręcznie. Szlify kładzie na szlifierce taśmowej typu KMG, a krawędź tnącą wyprowadza na systemie KME. Swoje prace oznacza pseudonimem "Brr..." umieszczonym w kwadratach z zaokrąglonymi kątami. Od 2015 roku oznacza prace komercyjne nową sygnaturą przedstawiającą ośmiorniczkę pisaną w odwrócony kwadrat. Z pracami tego twórcy możecie zapoznać się klikając w poniższy link: http://forum.knives.pl/index.php?topic=152670.0 https://www.facebook.com/BrrKnives1?fref=ts
	Brzeziński Leszek "Kezsel"	Kębłowo	Pochodzący z Małopolski ale mieszkający na stałe na Kaszubach nożownik, który jak większość współczesnych polskich twórców noży nauczył się je robić samodzielnie. Wykonywanie noży to dla niego raczej hobby i pasja niż podstawowe źródło zarobkowania, co nie oznacza oczywiście, że jego prace są w jakiś sposób gorsze. Wręcz przeciwnie. Noże Leszka Brzezińskiego cechuje rozpoznawalny, właściwy mu charakterystyczny styl i sposób zdobienia, dzięki któremu nie sposób ich pomylić z innymi. Pomimo tego, że dość późno rozpoczął swą przygodę z wykonywaniem noży zdobył już liczne grono wielbicieli swoich prac. Preferuje naturalne materiały. Kezsel, o czym nie wszyscy wiedzą to również niezwykle uzdolniony rysownik. Znakuje swoje noże stylizowanymi inicjałami "LB". Od 2011 roku używa również drugiej sygnatury, jest to inskrypcja "LB KNIVES" wpisana w kształt noża. Szczegółowe informacje o tym nożowniku wraz ze zdjęciami jego prac znajdziecie w linkach zamieszczonych poniżej: http://www.lbknives.pl/ http://www.knifemakers.pl/content/view/59/57/ http://www.knives.pl/forum/index.php/board,184.0.html Zapraszam do przeczytania wywiadu z Leszkiem Brzezińskim: http://www.navaja.pl/polskie-noze/111-leszek-qkezselq-brzezinski.html
	Burakowski Szymon	Józefów	Kowal zajmujący się kowalstwem artystycznym i tradycyjnym od 1997 roku. Wykonuje również broń według dawnych wzorców oraz noże różnego typu. Sygnuje swoje prace stylizowanymi inicjałami "SB", nad którymi umieszczono dwa liście i tarczę herbową(?). http://kowalstwo-tradycyjne.pl/
	Burdzel Dariusz "Bury"	Tarnobrzeg	Dariusz Burdzel (ur. 1982 r.) to nożownik-hobbysta, który nożami interesował się od dziecka, jak sam wspominał, na tyle mocno, że podbierał mamie pieniądze i kupował scyzoryki. Swój pierwszy nóż wykonał w 2014 roku i nożownictwo wciągnęło go na dobre. Lubi drewno i materiały naturalne, ale nie stroni od syntetyków.  Swoje noże sygnuje odręcznie napisanym pseudonimem "Bury". Z pracami tego twórcy możecie zapoznać się klikając w poniższy link: http://forum.knives.pl/index.php/topic,161825.0.html
	Chmielarz Piotr "Dziad Leśny" Iron Owl Knives	Warszawa	Piotr Chmielarz (ur. 1966 r.) swój pierwszy, własnoręcznie wykonany nóż pokazał w 2012 roku. Nożownictwo okazało się dla niego na tyle pasjonującym zajęciem, że wkrótce potem, w 2013 roku, założył jednoosobową manufakturę nożowniczą "Iron Owl Knives" i zajął się wytwarzaniem noży na dobre. Nożownik ten preferuje stal węglową oraz naturalne materiały typu drewno i poroże. Aby określić to, jakie noże wykonuje najlepiej jest zacytować samego Piotra, co też uczynię: "Moje wyroby charakteryzuje nieortodoksyjne podejście do wykończenia przy jednoczesnej surowej urodzie linii. Odbiorcy to - najkrócej mówiąc - użytkownicy noży użytkowych". Piotr Chmielarz sygnuje swoje noże puncą przedstawiającą głowę sowy. Z pracami tego twórcy możecie zapoznać się klikając w poniższe linki: http://piotrchmielarz.wix.com/noze-na-zamowienie https://www.facebook.com/IronOwlKnives/
	Cichomski Sebastian Cichy Knives	Kętrzyn	Nożownik wytwarzający noże od 2007 roku. Jego ulubionym typem są noże myśliwskie, nie unika jednak wytwarzania większych noży przeznaczonych do cięższych prac. Pracuje przy użyciu prostych narzędzi ręcznych i podstawowych narzędzi elektrycznych. Zdecydowanie preferuje naturalne materiały, a jeśli idzie o stal, to węglową, ewentualnie D2.  Z pracami tego twórcy możecie zapoznać się klikając w poniższy link: https://www.facebook.com/cichyknives/
	Cieśla Mariusz "mariocma"	Przeworsk	Nożownik hobbysta wytwarzający noże z własnoręcznie wykuwanego damastu. Preferuje naturalne materiały. Sygnuje swoje noże inicjałem imienia i nazwiskiem, pierwotnie ułożonymi na kształt zbliżony do łuku, a od 2011 roku zwarty napis w jednej linii.  Mariusz Cieśla był członkiem PSTNiBB.
	CFI	Częstochowa	Częstochowska Fabryka Igieł i Wyrobów Metalowych została założona przy ul. Mielczarskiego 21/23 przez Leopolda Werde w 1883 roku jako "Fabryka Igieł Leopolda Werde i S-ka". W swojej historii wielokrotnie zmieniała nazwę i właścicieli, po II Wojnie Światowej upaństwowiona (1948 r.). Przynajmniej do 1976 roku działała pod własnym szyldem jako Zakłady Igieł i Galanterii Metalowej "Igmet" Częstochowa, ostatecznie wchłonięta została przez częstochowskie Zakłady Artykułów Technicznych i Galanteryjnych "POLGAL". Zakończyła działalność w 2006 roku wraz z upadkiem "Polgalu". Scyzoryki wytwarzane za czasów PRL przez tą fabrykę nosiły sygnaturę "CFI", w której litera "F" wpisana była w wydłużoną linię symbolizującą igłę. Patrz: Z.A.T.I.G Polgal CFI sygnowała wyrabiane przez siebie noże również puncą, która przedstawiała igłę z nitką połączoną z kołem zębatym.
	Ciszewski Sławomir	Kijany	Twórca specjalizujący się głównie w płatnerstwie, miecznictwie i wytwarzaniu innych typów broni dawnej. Wykonuje również noże różnych typów, także współczesne w formie. Jak sam o sobie pisze, nie jest rzemieślnikiem tylko pasjonatem. Sygnuje swoje produkty puncą przedstawiającą miecz wpisany w literę "C". http://www.dlarycerzy.pl
	Chirmed	Rudniki	Fabryka Narzędzi Medycznych CHIRMED działa od 1946 roku w miejscowości Rudniki niedaleko Częstochowy - od 1948 roku produkuje się w niej narzędzia medyczne. Obecnie firma wytwarza wyłącznie narzędzia medyczne, jednak dawniej produkowano w niej również noże różnych typów. Sygnatura ze zdjęcia pochodzi z głowni noża kuchennego: "CHIRMED NIERDZ. (NIERDZEWNE)"
	Chodkiewicz Jan	Gdańsk	Znakomity i bardzo znany w środowisku odtwórców historycznych kowal, płatnerz i nożownik. Według powszechnej opinii wytwarza świetne miecze i noże według dawnych wzorców. Sygnuje swoje prace rogaciną rozdartą, przekrzyżowaną (element herbu Kościesza). http://ensifer.carbonmade.com
	Czekalski Wojciech	Żabówko	Wojciech Czekalski (ur. 14 III 1991 r.) to nożownik hobbysta, który swą przygodę z nożownictwem zaczął w 2013 roku. Nożownictwo to jego główne hobby, pasja, której poświęca każdą wolną chwilę. Preferuje naturalne materiały, choć nie stroni też od tworzyw sztucznych, jego ulubionym rodzajem noży są noże myśliwskie. Wojciech Czekalski wyposaża swoje noże we własnoręcznie szyte pochewki, lub pochewki wykonane z kydeksu. Swoje prace sygnuje stylizowaną literą "C". Z pracami tego twórcy możecie zapoznać się klikając w poniższy link: https://www.facebook.com/Czekalski-Custom-Knives-1416104655314629/?ref=bookmarks